सुरुङमार्गको सपना : दोलालघाट–चर्नावती अध्ययन चरणमै

काठमाडौं । काभ्रेपलाञ्चोकको दोलालघाटदेखि दोलखाको चर्नावती जोड्ने सुरुङमार्गको योजना फेरि चर्चामा आएको छ। सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा ४५ लाख रुपैयाँ बजेट छुट्याएपछि यसको सम्भाव्यता अध्ययन अघि बढ्ने संकेत देखिएको छ। तर अघिल्ला अनुभवले देखाएको जस्तै, योजना अध्ययनमै सीमित हुने हो कि भन्ने आशंका पनि उस्तै छ।

सडक विभागअन्तर्गत गुणस्तर अनुसन्धान तथा विकास केन्द्रमार्फत सुरुङमार्गका लागि परामर्श प्रक्रिया सुरु गरिएको छ। केन्द्रका निर्देशक दीप वाराहीका अनुसार परामर्श कार्य सम्पन्न भएपछि भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयको स्वीकृति लिएर सम्भाव्यता अध्ययन सुरु गरिनेछ।

करिब ३० किलोमिटर लामो हुने अनुमान गरिएको यो सुरुङमार्गको लागत अत्यधिक हुने सम्भावना छ। यही कारण सम्भाव्यता अध्ययनपछि मात्र निर्माण प्रक्रिया कहिले सुरु हुन्छ भन्ने टुंगो लाग्ने बताइन्छ।

दोलखामा यसअघि पनि यस्तै उदाहरण छन्। लामाबगर–लप्ची सडक खण्डअन्तर्गत लप्चीगाउँदेखि लप्चीखोला (देउराली) सम्म सुरुङमार्ग निर्माणका लागि आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मै सम्भाव्यता अध्ययन सम्पन्न भए पनि हालसम्म निर्माण कार्य सुरु हुन सकेको छैन।

उक्त अध्ययनले दुई विकल्प प्रस्ताव गरेको थियो। ३.५९८ किलोमिटर सुरुङ निर्माण गर्दा करिब ९ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ खर्च लाग्ने देखिएको थियो भने १.४५१ किलोमिटर सुरुङ निर्माण गर्दा करिब ४ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ लागत लाग्ने अनुमान गरिएको थियो। सडक विभागले छोटो सुरुङ निर्माणको विकल्पलाई व्यवहारिक मानेको छ।

चीन, नेपाल र भारत जोड्ने त्रिदेशीय सडकअन्तर्गत लामाबगर–लप्ची खण्डको घोडामुते क्षेत्रमा यसअघि नासा हाइड्रोपावरको पहलमा १ हजार १ सय मिटर लामो सुरुङमार्ग निर्माण भई सञ्चालनमा आइसकेको छ। तर देउराली क्षेत्रमा बारम्बार सुख्खा पहिरो खस्ने समस्या अझै समाधान हुन सकेको छैन।

स्थानीयवासीका अनुसार लप्चीगाउँ–लप्चीखोला सुरुङमार्ग निर्माण गरी बुङ्नीसम्म पुगेको सडकलाई करिब दुई किलोमिटर विस्तार गर्न सके नेपाल–चीन सीमाको लामाबगरस्थित फलाक नाका (पिलर नम्बर ६१) सम्म सहज पहुँच पुग्नेछ। डिभिजन सडक कार्यालय दोलखाका प्रमुख नारायणदत्त भण्डारीले पनि नेपाल–चीन जोड्ने उक्त नाकासम्म सडक विस्तार सरकारको प्राथमिकतामा रहेको बताएका छन्।

यसैबीच, सिंगटी–लामाबगर सडकको काभ्रेभीर खण्डमा माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत आयोजनाले निर्माण गरेको ३३७ मिटर लामो सुरुङमार्ग भने सञ्चालनमा छ। २०७२ सालको भूकम्पपछि पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त बनेको सडकलाई आयोजनाले सुरुङमार्गमार्फत पुनः सञ्चालनमा ल्याएको थियो।

दोलालघाट–चर्नावती सुरुङमार्गले क्षेत्रीय आवागमन र व्यापारिक सम्भावना बढाउने अपेक्षा गरिए पनि, हाल यो योजना अध्ययनकै चरणमा सीमित छ। सपना कहिले यथार्थमा बदलिन्छ भन्ने प्रश्न भने अझै खुलै छ।